3.1.1 Instroom in het Vlaamse hoger onderwijs

Vanaf het academiejaar 2019-2020 zijn de opleidingen van het hoger beroepsonderwijs – de HBO5-opleidingen – overgeheveld van de centra voor volwassenenonderwijs naar de hogescholen en bieden deze laatste instellingen dan ook graduaatsopleidingen en HBO5-opleidingen in afbouw aan. Naar aanleiding hiervan is ook de definitie van generatiestudent aangepast. Vóór het academiejaar 2019-2020 waren generatiestudenten gedefinieerd als studenten die zich onder diplomacontract in een bepaald academiejaar voor het eerst inschreven in een professionele of academische bacheloropleiding in het Vlaamse hoger onderwijs. Vanaf het academiejaar 2019-2020 zijn generatiestudenten studenten die zich onder diplomacontract in een bepaald academiejaar voor het eerst inschrijven in een opleiding van het hoger beroepsonderwijs , of in een professionele of academische bacheloropleiding in het Vlaamse hoger onderwijs. Bij de interpretatie van de cijfers moet hier mee rekening gehouden worden. De HBO5-opleidingen Verpleegkunde, die aangeboden worden door scholen voor secundair onderwijs, worden niet meegenomen in de cijfers.

In het academiejaar 2019-2020 stroomden 53.884 generatiestudenten in het Vlaamse hoger onderwijs in. Meer dan de 60% van deze generatiestudenten (33.081 generatiestudenten of 61,39%) zijn gestart  aan een hogeschool. Van deze generatiestudenten aan de hogescholen startten 6.738 studenten (of 20,4%) in een opleiding van het hoger beroepsonderwijs (graduaatsopleiding of HBO5-opleiding in afbouw), 25.174 studenten (of 76,1%) in een professionele bacheloropleiding en 1.169 studenten (of 3,5%) in een academische bacheloropleiding (1.099 generatiestudenten in een kunstopleiding en 70 in de Hogere Zeevaartschool). Met ingang van het academiejaar 2013-2014 zijn de vroegere academisch gerichte hogeschoolopleidingen geïntegreerd in de universiteiten. De enige uitzonderingen hierop zijn 1) de academische kunstopleidingen, zijnde de opleidingen in de studiegebieden Muziek en podiumkunsten en Audiovisuele en beeldende kunst die binnen een hogeschool ondergebracht zijn in een School of Arts en 2) de opleidingen in het studiegebied Nautische wetenschappen aangeboden door de Hogere Zeevaartschool.

De universiteiten trokken 38,61% (of 20.803 generatiestudenten) aan van het totale aantal generatiestudenten.

Figuur 1 geeft de evolutie weer van het aantal generatiestudenten in de bacheloropleidingen over de periode 2010-2011 tot en met 2019-2020, opgesplitst naar professionele bacheloropleidingen (PBA), academische bacheloropleidingen (ABA) en totaal. Het betreft hier de actieve inschrijvingen van generatiestudenten, zijnde inschrijvingen waarvoor de student niet is uitgeschreven in de loop van het academiejaar. Aangezien de opleidingen van het hoger beroepsonderwijs pas vanaf het academiejaar 2019-2020 aangeboden worden door de hogescholen, zijn deze generatiestudenten (6.738) niet meegenomen in deze evolutietabel.

Figuur 1. Evolutie van het aantal generatiestudenten in het hoger onderwijs

ABA PBATotaal05.00010.00015.00020.00025.00030.00035.00040.00045.00050.000Aantal generatiestudenten2010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-20182018-20192019-2020Academiejaar050001000015000200002500030000350004000045000500002010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-20182018-20192019-2020 ABA PBATotaal010.00020.00030.00040.00050.000Aantal generatiestudenten2010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-20182018-20192019-2020Academiejaar010000200003000040000500002010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-20182018-20192019-2020 ABA PBATotaal010.00020.00030.00040.00050.000Aantal generatiestudenten2010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-20182018-20192019-2020Academiejaar010000200003000040000500002010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-20182018-20192019-2020

Bron: Databank Hoger Onderwijs

Bekeken over de gehele periode is het aantal generatiestudenten in de bacheloropleidingen  met 3,0% toegenomen (van 45.759 generatiestudenten in het academiejaar 2010-2011 naar 47.146 in 2019-2020). De evolutie van het aantal generatiestudenten bij de academische bacheloropleidingen is enigszins verschillend van deze bij de professionele bacheloropleidingen. De academische bacheloropleidingen kenden, na een afname van het aantal generatiestudenten tot een met het academiejaar 2014-2015, een gestage toename vanaf het academiejaar 2015-2016 (van 20.519 generatiestudenten in 2014-2015 naar 21.972 generatiestudenten in 2019-2020 of +7,0%). Bij de professionele bacheloropleidingen zag men een toename van het aantal generatiestudenten tot en met het academiejaar 2016-2017 (26.992 generatiestudenten), en daarna een daling (25.174 generatiestudenten in het academiejaar 2019-2020).

De verhouding van het aantal generatiestudenten in het Vlaamse hoger onderwijs ten opzichte van het aantal achttienjarigen woonachtig in Vlaanderen geeft een indicatie van de participatie aan het hoger onderwijs. De hier gehanteerde cijfers omvatten het aantal achttienjarigen in het Vlaams Gewest + 50% van het aantal achttienjarigen woonachtig in het Brussels Gewest. In het academiejaar 2019-2020 was de verhouding van het totaal aantal generatiestudenten in het Vlaamse hoger onderwijs ten opzichte van het aantal achttienjarigen 74,9%. In het academiejaar 2010-2011 bedroeg deze relatieve deelname aan het hoger onderwijs 58,6%, in 2018-2019 65,0%. De sterke stijging in het academiejaar 2019-2020 is te wijten aan het meenemen van de generatiestudenten uit het hoger beroepsonderwijs (graduaten en HBO5-opleidingen in afbouw aan de hogescholen).  

Opgesplitst naar soort opleiding bedroeg in het academiejaar 2019-2020 de verhouding van het aantal generatiestudenten ten opzichte van het aantal Vlaamse achttienjarigen voor de professionele bacheloropleidingen 35,0%, voor de academische bacheloropleidingen 30,6 en voor de opleidingen in het hoger beroepsonderwijs 9,4%.  

In het hoger beroepsonderwijs (graduaatsopleidingen en HBO5-opleidingen in afbouw) koos bijna de helft van het aantal generatiestudenten (45,2% of 3.045 studenten) voor een opleiding in het studiegebied Handelswetenschappen en bedrijfskunde. 31,9% van de generatiestudenten (2.147 studenten) koos voor een opleiding in het studiegebied Sociaal-agogisch werk en 16,9% (of 1.141 studenten) schreef zich in voor een opleiding in het studiegebied Industriële wetenschappen en technologie.

Bij de professionele bacheloropleidingen koos in het academiejaar 2019-2020 bijna een derde van het aantal generatiestudenten (31,1% of 7.838 generatiestudenten) voor een opleiding in het studiegebied Handelswetenschappen en bedrijfskunde. Het studiegebied Gezondheidszorg staat op de tweede plaats voor het aantrekken van generatiestudenten (4.232 in 2019-2020), gevolgd door het studiegebied Onderwijs (3.853 generatiestudenten in 2019-2020). Het studiegebied Gezondheidszorg kende een groei tot en met het academiejaar 2016-2017, vanaf het academiejaar 2017-2018 neemt het aantal generatiestudenten in dit studiegebied af (van 4.984 in 2016-2017 naar 4.232 in 2019-2020). In het studiegebied Onderwijs heeft de daling van het aantal generatiestudenten, ingezet in het academiejaar 2011-2012, zich verder gezet: terwijl in het academiejaar 2010-2011 nog 5.787 generatiestudenten instroomden in dit studiegebied, was dit aantal afgenomen tot 3.760 in 2018-2019. In 2019-2020 is er een lichte toename naar 3.853 generatiestudenten. 

Figuur 2 geeft voor de professionele bacheloropleidingen de studiegebieden weer met meer dan 1.000 generatiestudenten, en dit zowel voor het academiejaar 2010-2011 als voor 2019-2020.

Van de generatiestudenten die in het academiejaar 2019-2020 instroomden in een academische bacheloropleiding aan een universiteit kozen 2.402 studenten (of 11,5%) voor een opleiding in het studiegebied Rechten, notariaat en criminologische wetenschappen. Het studiegebied Economische en toegepaste economische wetenschappen is het tweede populairste studiegebied: in 2019-2020 kozen 2.127 generatiestudenten (of 10,2%) voor een opleiding in dit studiegebied. Het studiegebied Industriële wetenschappen en techniek komt op de derde plaats en trok in het academiejaar 2019-2020 1.738 generatiestudenten aan (= 8,4% van het aantal generatiestudenten in een academische bacheloropleiding).

Figuur 2. Generatiestudenten in professionele bacheloropleidingen in studiegebieden met meer dan 1.000 generatiestudenten

2010-20112019-202001.0002.0003.0004.0005.0006.0007.0008.000Aantal generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkStudiegebieden010002000300040005000600070008000GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werk 2010-20112019-202001.0002.0003.0004.0005.0006.0007.0008.000Aantal generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkStudiegebieden010002000300040005000600070008000GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werk 2010-20112019-202002.0004.0006.0008.000Aantal generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkStudiegebieden02000400060008000GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werk

Bron: Databank Hoger Onderwijs

Figuur 3 geeft voor de academische bacheloropleidingen de studiegebieden weer met meer dan 1.000 generatiestudenten, en dit zowel voor het academiejaar 2010-2011 als voor 2019-2020.

Figuur 3. Generatiestudenten in academische bacheloropleidingen in studiegebieden met meer dan 1.000 generatiestudenten

2010-20112019-202005001.0001.5002.0002.500Aantal generatiestudentenBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische weten. TEWHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologiePolitieke en sociale wet.Psychologie en pedag wet.Rechten, notariaat en crim.wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenStudiegebieden05001000150020002500Bewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische weten. TEWHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologiePolitieke en sociale wet.Psychologie en pedag wet.Rechten, notariaat en crim.wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappen 2010-20112019-202005001.0001.5002.0002.500Aantal generatiestudentenBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische weten. TEWHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologiePolitieke en sociale wet.Psychologie en pedag wet.Rechten, notariaat en crim.wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenStudiegebieden05001000150020002500Bewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische weten. TEWHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologiePolitieke en sociale wet.Psychologie en pedag wet.Rechten, notariaat en crim.wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappen 2010-20112019-202005001.0001.5002.0002.500Aantal generatiestudentenBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische weten. TEWHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologiePolitieke en sociale wet.Psychologie en pedag wet.Rechten, notariaat en crim.wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenStudiegebieden05001000150020002500Bewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische weten. TEWHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologiePolitieke en sociale wet.Psychologie en pedag wet.Rechten, notariaat en crim.wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappen

Bron: Databank Hoger Onderwijs

Tabel 1 geeft voor de generatiestudenten in het academiejaar 2019-2020 het aantal inschrijvingen weer in de STEM-richtingen en de niet STEM-richtingen, en dit zowel voor de opleidingen van het hoger beroepsonderwijs (GRAD en HBO5), de professionele bacheloropleidingen (PBA) en de academische bacheloropleidingen (ABA). De indeling van studierichtingen naar STEM/ zorg-STEM/ lichte STEM/ niet-STEM is gebaseerd op de definitie en classificatie uit de VRWI studie “Kiezen voor Stem. De keuze van jongeren voor technische en wetenschappelijke studies” van Van den Berghe, W & D. De Maertelaere (2012) (VRWI studiereeks 25). Het aandeel van de generatiestudenten in de STEM-richtingen ten opzichte van het totaal aantal generatiestudenten is in vergelijking met het academiejaar 2015-2016 lichtjes toegenomen. In het academiejaar 2019-2020 bedroeg voor de professionele bacheloropleidingen het aandeel van de generatiestudenten in de STEM-richtingen 27,9% (tegenover 26,25% in 2015-2016) en voor de academische bacheloropleidingen 34,7% (31,13% in 2015-2016). Voor de opleidingen in het hoger beroepsonderwijs (graduaatsopleidingen en HBO5-opleidingen in afbouw) bedroeg in 2019-2020 het aandeel generatiestudenten in STEM-richtingen 33,5%.

Tabel 1. Inschrijvingen in het academiejaar 2019-2020 van de generatiestudenten in STEM en niet-STEM studierichtingen

Aantal inschrijvingenAantal STEMAantal Zorg STEMAantal Lichte STEMAantal Niet- STEM% STEM HO
PBA25.1747.0133.6304314.48827,9%
GRAD4.7581.548003.21032,5%
HBO51.980709101.27035,8%
ABA21.9727.6242.8131.25710.27834,7%
totaal53.88416.8946.4441.30029.24631,4%
Aantal inschrijvingenAantal STEMAantal Zorg STEMAantal Lichte STEMAantal Niet- STEM% STEM HO
PBA25.1747.0133.6304314.48827,9%
GRAD4.7581.548003.21032,5%
HBO51.980709101.27035,8%
ABA21.9727.6242.8131.25710.27834,7%
totaal53.88416.8946.4441.30029.24631,4%
Aantal inschrijvingenAantal STEMAantal Zorg STEMAantal Lichte STEMAantal Niet- STEM% STEM HO
PBA25.1747.0133.6304314.48827,9%
GRAD4.7581.548003.21032,5%
HBO51.980709101.27035,8%
ABA21.9727.6242.8131.25710.27834,7%
totaal53.88416.8946.4441.30029.24631,4%

Bron: Databank Hoger Onderwijs

Van de generatiestudenten die in het academiejaar 2019-2020 instroomden in het Vlaamse hoger onderwijs zijn er ongeveer 55% vrouwelijke studenten en 45% mannelijke studenten. Deze verhouding is de laatste 10 jaar ongeveer constant gebleven. Bij de professionele bacheloropleidingen is de man-vrouw verhouding 43,1% versus 56,9%, bij de academische bacheloropleiding 46,1% versus 53,9%. In het hoger beroepsonderwijs krijgt men een enigszins anders beeld. Bij de generatiestudenten is de man-verhouding 55,4% - 44,6%. Enkel het studiegebied Sociaal-agogisch werk kent een overwegend vrouwelijke instroom van generatiestudenten (75%), in alle andere studiegebieden stromen meer mannelijke dan vrouwelijke generatiestudenten in.

De verhouding vrouwelijke generatiestudenten ten opzichte van het aantal vrouwelijke achttienjarigen woonachtig in Vlaanderen bedroeg in het academiejaar 2019-2020 88,3%, voor de mannelijke generatiestudenten ten opzichte van het aantal mannelijke achttienjarige was dit percentage 67%. Er participeren verhoudingsgewijs beduidend meer vrouwelijke achttienjarigen aan het hoger onderwijs dan mannelijke. 

Figuur 4, die zowel voor de professionele als voor de academische bachelor opleidingen de genderverhouding voor de studiegebieden met het grootst aantal generatiestudenten in het academiejaar 2019-2020 weergeeft, geeft duidelijk aan dat er op het gebied van gender grote verschillen tussen de studiegebieden bestaan. Bij de professionele bacheloropleidingen trekken de studiegebieden Gezondheidszorg, Onderwijs en Sociaal-agogisch werk hoofdzakelijk vrouwelijke generatiestudenten aan. In het studiegebied Industriële wetenschappen stromen overwegend mannelijke generatiestudenten in. Ook bij de academische opleidingen zijn er grote verschillen in de man/vrouw verhouding tussen de studiegebieden. Zo trekken de studiegebieden Industriële wetenschappen en technologie, Toegepaste wetenschappen en Wetenschappen een overwegend mannelijk studentenpubliek aan. In het studiegebied Psychologie en pedagogische wetenschappen stromen overwegend vrouwelijke generatiestudenten in.

Figuur 4. Genderverhouding generatiestudenten 2019-2020

MannenVrouwen0%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%Genderverhouding generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelorsStudiegebieden0102030405060708090100GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelors MannenVrouwen0%20%40%60%80%100%Genderverhouding generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelorsStudiegebieden020406080100GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelors MannenVrouwen0%20%40%60%80%100%Genderverhouding generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelorsStudiegebieden020406080100GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Biomedische wetenschappenEconomische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelors

Bron: Databank Hoger Onderwijs