5.3Art 185 en art 187 initiatieven van de Europese commissie

Naast de ERA-NET-projecten heeft de EC de ambitie om de samenwerking op het vlak van innovatie in de EU te bevorderen via zgn. art. 185 initiatieven waar de EC samenwerkt met de lidstaten en art. 187 initiatieven (Joint Technology Initiatives, JTI) waar de EC samenwerkt met bedrijven, en eventueel met de lidstaten. In tegenstelling tot de netwerken binnen het ERA-Net-schema ligt de focus binnen deze structuren voor evidente reden op industrieel onderzoek en innovatie. Art. 185 initiatieven hebben een eigen juridische structuur en steunen op formele deelname van de lidstaten. Het Agentschap Innoveren en Ondernemen vertegenwoordigt in de eerste plaats Vlaanderen binnen deze structuren maar coördineert ook de ruimere Belgische participatie in de overleg- en beslissingsorganen van sommige netwerken. 

Het Agentschap neemt deel aan twee art. 185 initiatieven, het Active and Assisted Living Programme (AAL) en Eurostars. Het Agentschap participeerde namens België ook in de art. 187 of Joint Technology Initiative (JTI), de ECSEL Joint Undertaking.

AAL is een gezamenlijk initiatief van 22 EU-lidstaten en partnerlanden. Het programma steunt specifiek projecten die gericht zijn op het verbeteren van de levenskwaliteit van oudere mensen en dit door middel van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT). Het Active and Assisted Living Programme is een vervolgprogramma van het Ambient Assisted Living Joint programme en loopt van 2014 tot en met 2021.  

EUROSTARS is een gezamenlijk initiatief van 34 EUREKA-lidstaten en partnerlanden. Het programma wil ‘innoverende kmo’s meer kansen bieden om via internationale samenwerking een prioritair en marktgericht bedrijfsproject uit te voeren. Hiertoe werd een internationaal gesynchroniseerde procedure uitgewerkt die moet leiden tot ‘homogene’ subsidiëring (bij goedkeuring van een project worden alle partners gesubsidieerd). EUROSTARS 2 is het opvolgprogramma van EUROSTARS en loopt van 2014 tot en met 2021.

De ECSEL Joint Undertaking is een groot Europees programma onder art.187 waarin de Europese Commissie, de lidstaten en bedrijven samenwerken aan projecten voor elektronische componenten en systemen (inclusief software)  Het loopt van 2014 tot 2020 met een Europees subsidiebudget van 1,13 miljard euro en een totaal R&D&I-budget van 4,6 miljard euro. Het Agentschap vertegenwoordigt Vlaanderen (en België) en organiseert de financiering van de Vlaamse partners. De oproepen zijn gesplitst in RIA-projecten (Research and Innovation Actions) en IA-projecten (Innovation Actions and pilot lines). Naast de inzet van het O&O-budget door VLAIO wordt ook de dotatie van strategische onderzoekscentra (SOCs) ingezet (in casu Imec). 

Bij elk van deze initiatieven is er een gecombineerde financiering door de nationale (regionale) overheden en fondsen van de Europese Commissie. 

Het algemeen overzicht van de steuntoekenning vanuit Vlaanderen gaat in onderstaande tabel.

Tabel 1. Overzicht van de steunbeslissingen 2020 in art. 185 en art. 187

Aantal projectenToegekende steun (in keuro)
ECSEL41.532
AAL 5412
Eurostars123.627
TOTAAL215.571
Aantal projectenToegekende steun (in keuro)
ECSEL41.532
AAL 5412
Eurostars123.627
TOTAAL215.571
Aantal projectenToegekende steun (in keuro)
ECSEL41.532
AAL 5412
Eurostars123.627
TOTAAL215.571

In ECSEL is Vlaanderen zeer actief, zowel in functie van een aantal bedrijven als voor de deelname van de strategische onderzoekscentra (SOC). De steun aan bedrijven komt vanuit VLAIO met steun via O&O-bedrijfssteun. De SOC financiert zijn eigen aandeel in de kosten vanuit zijn Vlaamse dotatie. In 2020 werd via VLAIO vanuit het hermesfonds voor 1, 53 miljoen euro steun toegekend. De deelneming door VLAIO geeft een hefboom naar een subsidie vanuit de Europese Commissie aan de deelnemende bedrijven van 1,66 miljoen euro. De deelname door de SOCs met eigen inbreng van 8,67 miljoen euro geeft een additionele hefboom van Europese subsidies naar de SOCs van 8,67 miljoen euro. Hierdoor komt de totale subsidie vanuit de Europese Commissie naar Vlaanderen als gevolg van de deelname door VLAIO in ECSEL op 11,75 miljoen euro. Deze hefboom wordt verder toegelicht in de conclusie.