2.3.1O&O-uitgaven

Tabel 1a en Tabel 1b geven voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een evolutie van de O&O-uitgaven tussen 2010 en 2019 (voltijdse eenheden) weer. De totale O&O-uitgaven van de non-profit (gewestbenadering) bedroegen 2,64 miljard euro in 2019, een stijging van ongeveer 45% ten opzichte van 2014. De O&O-uitgaven van het hoger onderwijs (HERD) kwamen op 1,50 miljard euro, en de O&O-uitgaven van de publieke onderzoekscentra (GOVERD) op 1,10 miljoen euro. Het aandeel van het hoger onderwijs in de totale non-profit sector bedraagt 57% en dat van de publieke onderzoekscentra ongeveer 42%. De O&O-uitgaven van de GOVERD zijn sterker gestegen dan die voor de HERD tussen 2014 en 2019.

Tabel 1a. Totale O&O-uitgaven in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra (2010-2014)

20102011201220132014
HERD gewest€983.592.552€1.032.360.627€1.068.817.854€1.135.620.099€1.122.433.483
Universiteiten€873.359.614€915.775.183€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199
Hogescholen€75.384.643€80.411.974€71.396.678€70.660.668€47.290.042
HERD gemeenschap€1.097.577.819€1.148.877.698€1.190.722.666€1.261.404.654€1.244.195.205
Universiteiten€975.945.333€1.018.925.708€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199
Hogescholen€86.784.191€93.778.520€82.281.425€81.442.572€49.743.980
GOVERD€548.676.673€572.220.437€635.162.112€652.263.540€683.837.191
(Federale en Vlaamse) overheidsinstellingen€511.558.931€534.210.670€597.789.551€613.190.750€639.162.806
Lagere overheden€2.788.314€2.468.151€1.830.945€3.531.174€9.011.928
Buitenlandse overheden€34.329.429€35.541.616€35.541.616€35.541.616€35.662.457
PNP€9.284.314€9.655.445€15.560.405€15.462.322€21.992.540
Totaal nonBERD gewest€1.541.553.540€1.614.236.509€1.719.540.371€1.803.345.961€1.828.263.214
Totaal nonBERD gemeenschap€1.655.538.807€1.730.753.580€1.841.445.183€1.929.130.516€1.950.024.936
BERD collectieve onderzoekscentra€53.878.897€57.122.096€64.365.662€68.598.285€64.365.662
20102011201220132014
HERD gewest€983.592.552€1.032.360.627€1.068.817.854€1.135.620.099€1.122.433.483
Universiteiten€873.359.614€915.775.183€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199
Hogescholen€75.384.643€80.411.974€71.396.678€70.660.668€47.290.042
HERD gemeenschap€1.097.577.819€1.148.877.698€1.190.722.666€1.261.404.654€1.244.195.205
Universiteiten€975.945.333€1.018.925.708€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199
Hogescholen€86.784.191€93.778.520€82.281.425€81.442.572€49.743.980
GOVERD€548.676.673€572.220.437€635.162.112€652.263.540€683.837.191
(Federale en Vlaamse) overheidsinstellingen€511.558.931€534.210.670€597.789.551€613.190.750€639.162.806
Lagere overheden€2.788.314€2.468.151€1.830.945€3.531.174€9.011.928
Buitenlandse overheden€34.329.429€35.541.616€35.541.616€35.541.616€35.662.457
PNP€9.284.314€9.655.445€15.560.405€15.462.322€21.992.540
Totaal nonBERD gewest€1.541.553.540€1.614.236.509€1.719.540.371€1.803.345.961€1.828.263.214
Totaal nonBERD gemeenschap€1.655.538.807€1.730.753.580€1.841.445.183€1.929.130.516€1.950.024.936
BERD collectieve onderzoekscentra€53.878.897€57.122.096€64.365.662€68.598.285€64.365.662
20102011201220132014
HERD gewest€983.592.552€1.032.360.627€1.068.817.854€1.135.620.099€1.122.433.483
Universiteiten€873.359.614€915.775.183€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199
Hogescholen€75.384.643€80.411.974€71.396.678€70.660.668€47.290.042
HERD gemeenschap€1.097.577.819€1.148.877.698€1.190.722.666€1.261.404.654€1.244.195.205
Universiteiten€975.945.333€1.018.925.708€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199
Hogescholen€86.784.191€93.778.520€82.281.425€81.442.572€49.743.980
GOVERD€548.676.673€572.220.437€635.162.112€652.263.540€683.837.191
(Federale en Vlaamse) overheidsinstellingen€511.558.931€534.210.670€597.789.551€613.190.750€639.162.806
Lagere overheden€2.788.314€2.468.151€1.830.945€3.531.174€9.011.928
Buitenlandse overheden€34.329.429€35.541.616€35.541.616€35.541.616€35.662.457
PNP€9.284.314€9.655.445€15.560.405€15.462.322€21.992.540
Totaal nonBERD gewest€1.541.553.540€1.614.236.509€1.719.540.371€1.803.345.961€1.828.263.214
Totaal nonBERD gemeenschap€1.655.538.807€1.730.753.580€1.841.445.183€1.929.130.516€1.950.024.936
BERD collectieve onderzoekscentra€53.878.897€57.122.096€64.365.662€68.598.285€64.365.662

Bron: EWI, Belspo, en CFS-STAT.

Tabel 1b. Totale O&O-uitgaven in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra (2015-2019)

20152016201720182019% groei 2014-2019
HERD gewest€1.166.899.778€1.306.211.491€1.312.592.074€1.388.519.265€1.504.902.89034,08%
Universiteiten€1.084.500.871€1.217.154.237€1.215.367.624€1.291.315.247€1.395.143.770
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.999.197€37.154.488€37.415.190€31.005.844€32.089.760
Hogescholen€47.399.710€51.902.766€59.809.259€66.198.175€77.669.359
HERD gemeenschap€1.291.145.640€1.525.507.426€1.538.877.629€1.597.995.600€1.729.214.37738,98%
Universiteiten€1.206.622.276€1.433.857.282€1.438.845.109€1.497.782.569€1.616.392.100
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.999.197€37.154.488€37.415.190€31.005.844€32.089.760
Hogescholen€49.524.167€54.495.656€62.617.329€69.207.187€80.732.516
GOVERD€745.439.327€858.672.816€923.401.574€989.253.292€1.103.591.22661,38%
(Federale en Vlaamse) overheidsinstellingen€703.792.374€833.465.312€897.359.749€963.376.356€1.076.586.166
Lagere overheden€5.785.462€19.764.785€20.185.475€5.363.376€6.151.904
Buitenlandse overheden€35.861.491€5.442.719€5.856.349€20.513.560€20.853.156
PNP€21.966.102€27.068.501€27.159.381€29.230.417€36.354.08665,30%
Totaal nonBERD gewest€1.934.305.207€2.191.952.808€2.263.153.029€2.407.002.975€2.644.848.20244,66%
Totaal nonBERD gemeenschap€2.058.551.069€2.411.248.744€2.489.438.584€2.616.479.309€2.869.159.68947,13%
BERD collectieve onderzoekscentra€66.191.556€62.050.339€63.597.251€61.870.500€66.191.7232,84%
20152016201720182019% groei 2014-2019
HERD gewest€1.166.899.778€1.306.211.491€1.312.592.074€1.388.519.265€1.504.902.89034,08%
Universiteiten€1.084.500.871€1.217.154.237€1.215.367.624€1.291.315.247€1.395.143.770
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.999.197€37.154.488€37.415.190€31.005.844€32.089.760
Hogescholen€47.399.710€51.902.766€59.809.259€66.198.175€77.669.359
HERD gemeenschap€1.291.145.640€1.525.507.426€1.538.877.629€1.597.995.600€1.729.214.37738,98%
Universiteiten€1.206.622.276€1.433.857.282€1.438.845.109€1.497.782.569€1.616.392.100
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.999.197€37.154.488€37.415.190€31.005.844€32.089.760
Hogescholen€49.524.167€54.495.656€62.617.329€69.207.187€80.732.516
GOVERD€745.439.327€858.672.816€923.401.574€989.253.292€1.103.591.22661,38%
(Federale en Vlaamse) overheidsinstellingen€703.792.374€833.465.312€897.359.749€963.376.356€1.076.586.166
Lagere overheden€5.785.462€19.764.785€20.185.475€5.363.376€6.151.904
Buitenlandse overheden€35.861.491€5.442.719€5.856.349€20.513.560€20.853.156
PNP€21.966.102€27.068.501€27.159.381€29.230.417€36.354.08665,30%
Totaal nonBERD gewest€1.934.305.207€2.191.952.808€2.263.153.029€2.407.002.975€2.644.848.20244,66%
Totaal nonBERD gemeenschap€2.058.551.069€2.411.248.744€2.489.438.584€2.616.479.309€2.869.159.68947,13%
BERD collectieve onderzoekscentra€66.191.556€62.050.339€63.597.251€61.870.500€66.191.7232,84%
20152016201720182019% groei 2014-2019
HERD gewest€1.166.899.778€1.306.211.491€1.312.592.074€1.388.519.265€1.504.902.89034,08%
Universiteiten€1.084.500.871€1.217.154.237€1.215.367.624€1.291.315.247€1.395.143.770
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.999.197€37.154.488€37.415.190€31.005.844€32.089.760
Hogescholen€47.399.710€51.902.766€59.809.259€66.198.175€77.669.359
HERD gemeenschap€1.291.145.640€1.525.507.426€1.538.877.629€1.597.995.600€1.729.214.37738,98%
Universiteiten€1.206.622.276€1.433.857.282€1.438.845.109€1.497.782.569€1.616.392.100
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.999.197€37.154.488€37.415.190€31.005.844€32.089.760
Hogescholen€49.524.167€54.495.656€62.617.329€69.207.187€80.732.516
GOVERD€745.439.327€858.672.816€923.401.574€989.253.292€1.103.591.22661,38%
(Federale en Vlaamse) overheidsinstellingen€703.792.374€833.465.312€897.359.749€963.376.356€1.076.586.166
Lagere overheden€5.785.462€19.764.785€20.185.475€5.363.376€6.151.904
Buitenlandse overheden€35.861.491€5.442.719€5.856.349€20.513.560€20.853.156
PNP€21.966.102€27.068.501€27.159.381€29.230.417€36.354.08665,30%
Totaal nonBERD gewest€1.934.305.207€2.191.952.808€2.263.153.029€2.407.002.975€2.644.848.20244,66%
Totaal nonBERD gemeenschap€2.058.551.069€2.411.248.744€2.489.438.584€2.616.479.309€2.869.159.68947,13%
BERD collectieve onderzoekscentra€66.191.556€62.050.339€63.597.251€61.870.500€66.191.7232,84%

Bron: EWI, Belspo, en CFS-STAT.

Tabel 2 geeft een opdeling van de O&O-uitgaven volgens kostensoort in 2019 voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra. 54% van de O&O-uitgaven in de non-profit sector zijn personeelskosten, iets minder dan een derde zijn werkingskosten, en ongeveer 10% zijn investeringen. De personeelskosten voor het hoger onderwijs (HERD) liggen hoger dan voor de publieke onderzoekscentra (GOVERD). De personeelskosten maken bij de GOVERD minder dan de helft uit van de O&O-uitgaven voor deze sector. De werkingskosten liggen voor deze sector ook duidelijk hoger dan bij de andere sectoren.

Tabel 2. O&O-uitgaven volgens kostensoort als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2019

PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest60,9%31,2%7,9%
Universiteiten60,0%31,7%8,3%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra53,0%46,7%0,2%
Hogescholen81,1%15,5%3,3%
GOVERD44,2%44,0%11,8%
PNP58,7%28,9%12,4%
Totaal nonBERD gewest53,9%36,6%9,6%
BERD collectieve onderzoekscentra57,7%32,4%9,9%
PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest60,9%31,2%7,9%
Universiteiten60,0%31,7%8,3%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra53,0%46,7%0,2%
Hogescholen81,1%15,5%3,3%
GOVERD44,2%44,0%11,8%
PNP58,7%28,9%12,4%
Totaal nonBERD gewest53,9%36,6%9,6%
BERD collectieve onderzoekscentra57,7%32,4%9,9%
PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest60,9%31,2%7,9%
Universiteiten60,0%31,7%8,3%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra53,0%46,7%0,2%
Hogescholen81,1%15,5%3,3%
GOVERD44,2%44,0%11,8%
PNP58,7%28,9%12,4%
Totaal nonBERD gewest53,9%36,6%9,6%
BERD collectieve onderzoekscentra57,7%32,4%9,9%

Tabel 3 geeft voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een opdeling van de O&O-uitgaven volgens financieringsbron in 2019. De overheid financiert meer dan de helft (57%) van de O&O-uitgaven uit de non-profit sector, terwijl ruim een kwart van de financiële onderzoeksmiddelen een buitenlandse herkomst heeft. Ook de binnenlandse ondernemingen vormen een belangrijke financieringsbron. Binnenlandse ondernemingen en overheden zijn de belangrijkste financieringsbronnen voor het hoger onderwijs (HERD), terwijl voor de publieke onderzoekscentra (GOVERD) het buitenland (buitenlandse ondernemingen en overheden) meer dan de helft uitmaakt van de middelen die voor O&O gebruikt worden in deze sector.

Tabel 3. O&O-uitgaven volgens financieringsbron als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2019

Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest14,57%69,13%1,09%6,66%8,54%
Universiteiten15,15%69,23%1,04%6,32%8,26%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra16,85%34,10%2,45%26,87%19,73%
Hogescholen3,31%81,79%1,42%4,49%8,99%
GOVERD7,66%41,11%0,27%0,36%50,60%
PNP19,74%22,78%13,35%0,00%44,13%
Totaal nonBERD gewest11,76%56,80%0,92%3,94%26,58%
BERD collectieve onderzoekscentra31,72%57,06%0,02%0,00%11,21%
Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest14,57%69,13%1,09%6,66%8,54%
Universiteiten15,15%69,23%1,04%6,32%8,26%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra16,85%34,10%2,45%26,87%19,73%
Hogescholen3,31%81,79%1,42%4,49%8,99%
GOVERD7,66%41,11%0,27%0,36%50,60%
PNP19,74%22,78%13,35%0,00%44,13%
Totaal nonBERD gewest11,76%56,80%0,92%3,94%26,58%
BERD collectieve onderzoekscentra31,72%57,06%0,02%0,00%11,21%
Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest14,57%69,13%1,09%6,66%8,54%
Universiteiten15,15%69,23%1,04%6,32%8,26%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra16,85%34,10%2,45%26,87%19,73%
Hogescholen3,31%81,79%1,42%4,49%8,99%
GOVERD7,66%41,11%0,27%0,36%50,60%
PNP19,74%22,78%13,35%0,00%44,13%
Totaal nonBERD gewest11,76%56,80%0,92%3,94%26,58%
BERD collectieve onderzoekscentra31,72%57,06%0,02%0,00%11,21%

Tabel 4 geeft voor de publieke onderzoekscentra en het hoger onderwijs een opdeling naar wetenschapsdomein wat de O&O-uitgaven betreft voor 2019. Binnen het hoger onderwijs (HERD) vormen de medische wetenschappen het belangrijkste onderzoeksdomein, gevolgd door de natuurwetenschappen en exacte wetenschappen, en de sociale wetenschappen. Ook de toegepaste wetenschappen vormen een belangrijk onderzoeksdomein. Bij de publieke onderzoekscentra (GOVERD) vormen de toegepaste wetenschappen (waaronder o.a. IMEC en VITO ressorteren) het belangrijkste onderzoeksdomein wat de O&O-uitgaven betreft, gevolgd door de natuurwetenschappen en exacte wetenschappen (waaronder o.a. het VIB ressorteert).

Tabel 4. O&O-uitgaven volgens wetenschapsdomein als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2019

Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest17,4%15,8%30,2%10,1%17,5%8,9%
GOVERD12,5%80,9%0,4%5,1%0,4%0,8%
Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest17,4%15,8%30,2%10,1%17,5%8,9%
GOVERD12,5%80,9%0,4%5,1%0,4%0,8%
Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest17,4%15,8%30,2%10,1%17,5%8,9%
GOVERD12,5%80,9%0,4%5,1%0,4%0,8%

Tabel 5 geeft voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een berekening van publieke en private financiering in 2019. Ruim 70% van de O&O-uitgaven van de non-profit zijn gefinancierd door publieke financieringsmiddelen. De binnenlandse financieringsmiddelen zijn voornamelijk publieke middelen en de buitenlandse financieringsmiddelen voornamelijk private middelen. De GOVERD (O&O-uitgaven van de publieke onderzoekscentra) wordt bijna voor de helft gefinancierd door private onderzoeksmiddelen en de buitenlandse private financieringsmiddelen vormen een zeer belangrijke financieringsbron. De O&O-uitgaven van het hoger onderwijs (HERD) worden voor ongeveer 15% gefinancierd door private financieringsmiddelen.

Tabel 5. Private versus publieke financiering in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra voor 2019

Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest15,06%84,94%15,94%84,06%5,67%94,33%
GOVERD47,54%52,46%15,51%84,49%78,80%21,20%
PNP30,65%69,35%35,34%64,66%24,71%75,29%
Totaal nonBERD gewest28,83%71,17%16,02%83,98%64,20%35,80%
BERD collectieve onderzoekscentra33,17%66,83%35,72%64,28%13,00%87,00%
Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest15,06%84,94%15,94%84,06%5,67%94,33%
GOVERD47,54%52,46%15,51%84,49%78,80%21,20%
PNP30,65%69,35%35,34%64,66%24,71%75,29%
Totaal nonBERD gewest28,83%71,17%16,02%83,98%64,20%35,80%
BERD collectieve onderzoekscentra33,17%66,83%35,72%64,28%13,00%87,00%
Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest15,06%84,94%15,94%84,06%5,67%94,33%
GOVERD47,54%52,46%15,51%84,49%78,80%21,20%
PNP30,65%69,35%35,34%64,66%24,71%75,29%
Totaal nonBERD gewest28,83%71,17%16,02%83,98%64,20%35,80%
BERD collectieve onderzoekscentra33,17%66,83%35,72%64,28%13,00%87,00%